Verdiepingssessie maatschappelijke business case – ‘Ontsluiten van meerwaarde’

Datum: Vrijdag 10 oktober 2025
Locatie: HNK, Arthur van Schendelstraat 650, Utrecht

De sessie vond plaats onder Chatham House Rules, wat betekent dat deelnemers niet bij naam worden genoemd.

Doel van de sessie
De sessie bracht vertegenwoordigers van onder andere netbeheerders, OV-infrabeheerders, gemeenten, relevante ministeries en kennisinstellingen samen om verder te bouwen op de inzichten van de eerdere bijeenkomst d.d. 11 juli. Het doel van deze sessie was tweeledig:

1) inzicht geven in de impact van oplossingsrichtingen – zoals niets doen, ieder voor zich of samenwerken – voor het ontsluiten van maatschappelijke meerwaarde en

2) begrip realiseren over hoe deze maatschappelijke meerwaarde ontsloten kan worden. Hierin stonden de bevindingen en berekeningen van de werkgroep centraal voor de casus van stuurbaar vermogen.

Inhoudelijke verkenning
De bijeenkomst startte met een korte introductie van het Kennisprogramma Netcongestie en OV en een toelichting op de urgentie: het stroomnet is overvol, met inmiddels ruim 14.000 bedrijven op de wachtlijst. De maatschappelijke impact hiervan is groot, zoals blijkt uit vertragingen in woningbouw, bedrijfsontwikkeling en OV-projecten. Aan de hand van diverse actuele voorbeelden werd ingezoomd op het belang van regie, samenwerking en het benutten van bestaande infrastructuur.

De bevindingen van de werkgroep
De werkgroep heeft de afgelopen periode de casus verder uitgewerkt. Drie scenario’s voor het omgaan met netcongestie werden gepresenteerd:

1. Nul-scenario: Geen interventie, derde partijen moeten wachten op netverzwaring – in het geval van de casus tot 2034.
2. Partijen voor zich: Interventie zonder samenwerking, iedere partij onderneemt zelfstandig actie en de verwachting is dat dit circa 4 jaar duurt.
3. Samenwerken: Interventie met samenwerking, partijen ontwerpen gezamenlijk een optimale inpassing van stuurbaar vermogen gebruikmakend van bestaande infrastructuur en gronden. De verwachting is dat dit circa 2 jaar duurt.

Naast directe kosten en baten die deze scenario’s brengen, zijn ook diverse maatschappelijke effecten in beeld gebracht voor het vrijmaken van netcapaciteit:

• Woningbouw: Versnelling van oplevering door tijdige aansluiting.
• Bedrijvigheid: Ruimte voor nieuwe en bestaande bedrijven.
• Maatschappelijke voorzieningen: Aansluiting van scholen, busremises en andere maatschappelijke voorzieningen.

De werkgroep heeft met gebruik van beschikbare bronnen geprobeerd de directe en maatschappelijke kosten en baten per partij over de periode 2025–2034 inzichtelijk te maken, op basis van 2MW beschikbare netcapaciteit. Hieruit bleek dat het scenario ‘Samenwerken’ tot de laagste maatschappelijke kosten en de hoogste baten leidt. Wel liggen de directe kosten en baten per partij niet gelijk aan de maatschappelijke baten, wat vraagt om sturing, plus nuancering in een aangepaste versie van de berekeningen. Daar zit ook de crux voor het ontsluiten van deze mogelijkheden.

Deze casus toont de potentie voor het inpassen van stuurbaar vermogen op bestaande infra. Er werd benadrukt dat de ongeveer 200 locaties waarop dit toegepast kan worden niet per definitie hetzelfde oplossen. Zo zal het in gevallen extra netcapaciteit opleveren, maar soms enkel bijdragen aan het inlopen op autonome groei (waarvoor extra capaciteit gezocht wordt). Dat onderstreept de noodzaak voor verdere verdieping op dit onderwerp.

De plaats van de meerwaarde
Vastgesteld is dat het Rijk en elke partij aan tafel baat heeft bij de maatschappelijke meerwaarde en er momenteel een hiaat in het eigenaarschap en de regie zit om dit te pakken. Bovendien heeft de pilot voor het inpassen van stuurbaar vermogen op bestaande infra een grote potentie voor opschaling. Partijen zien hierin ook de sterke meerwaarde van samenwerking, met name door de snelheid van implementatie in vergelijking met wanneer iedere partij het voor zich probeert op te lossen.

Verschillende opties voor omgang met het vereveningsvraagstuk om de opschaling van de grond te krijgen passeerden de revue. Dit leidde weer tot iteraties en nieuwe ideeën aan tafel. Afgesproken is dat partijen dit samen verder gaan oppakken en dat verder geëxploreerd wordt hoe deze gedachtegang van de grond kan komen voor een aantal pilots. De verdere uitwerking wordt opgepakt in een klein comité en – met de aangescherpte maatschappelijke business case – op een vervolgmoment opgepakt met de bredere groep.

Overeengekomen vervolgstappen
De sessie, die als daadkrachtig en positief werd ervaren, werd afgesloten met het formuleren van concrete vervolgstappen:

• Voor de maatschappelijke business case wordt de gevoeligheidsanalyse verder uitgewerkt om ook een minimum benodigde maatschappelijke waarde te bepalen (werkgroep)
• Verschillende suggesties zijn verder gedaan op het door de werkgroep opgestelde document. Hiervan wordt een herziene uitwerking opgeleverd door de werkgroep (TKI)
• Partijen gaan samen in gesprek hoe deze maatschappelijke business case toe te passen op de verschillende pilots (TKI)
• Partijen werken tegelijkertijd toe naar een concrete uitwerking van de pilot en de opschalingsroadmap, om deze binnen afzienbare tijd te kunnen agenderen bij besluitvormende partijen (werkgroep)

Meer weten over de casus, het kennisprogramma en/of de vervolgstappen? Neem dan contact met ons op via netcongestie-en-ov@tki-urbanenergy.nl