Netcongestie verminderen met overtollige stroom van OV-netwerk – vooral een organisatorische uitdaging

‘OV-bedrijven hebben grote energiecontracten, waar alleen in de piekuren intensief gebruik van wordt gemaakt’, vertelt Bart. Ik heb onderzocht hoe OV-bedrijven hun ongebruikte netcapaciteit kunnen inzetten voor toepassingen van derden, zoals het leveren van stroom aan bouwplaatsen of het faciliteren van laadoplossingen voor EVs. Zo kunnen OV-bedrijven mogelijk bijdragen aan het verminderen van netcongestie.’ Supervisor Ibrahim Diab van GVB/TU Delft vult aan: ‘Wij kopen altijd overcapaciteit om pieken en calamiteiten op te vangen. In de daluren is er dan energie over die we anders kunnen inzetten.’ Ook elke keer dat een tram of metro remt, vertelt Ibrahim, komt daarbij energie vrij. Tenzij er een ander voertuig in de buurt is dat de energie kan overnemen, verdwijnt die nu grotendeels. ‘Dat is bijna een derde van ons verbruik. Wij kunnen ook die energie recupereren en leveren aan derden.’

Het grotere plaatje

De energie-infrastructuur ligt er. Technisch is het ‘goed te doen’, volgens Frijling. Het gaat dan ook om het grotere plaatje. Zijn onderzoek definieert naast de technische toepassingen, de haalbaarheid en de impact op het elektriciteitsnet, ook juridische constructies en organisatorische aspecten. ‘Vooral op die gebieden zijn er uitdagingen. Juridisch zegt de Autoriteit Consument en Markt bijvoorbeeld: een openbaarvervoersbedrijf is geen netbeheerder.’

Verschillende juridische aansluitmethodes

De studie analyseert de belangrijkste juridische constructies voor implementatie en brengt de voors en tegens van drie verschillende aansluitmethodes in kaart: Installatie, Cable Pooling, een Gesloten Systeem. Daarnaast kan met Congestion Management als alternatieve aanpak het stroomnet efficiënter worden benut en kan netcongestie worden verminderd zonder nieuwe externe aansluitingen te koppelen aan het elektriciteitsnetwerk van de OV-bedrijven.’   

Gestructureerd overzicht

Zijn onderzoek biedt een gestructureerd overzicht van het systeem en laat zien dat de mogelijkheden sterk afhangen van de lokale technische en organisatorische context. ‘Er moet niet alleen worden onderzocht welke capaciteit beschikbaar is op het OV-elektriciteitsnetwerk, maar ook welke impact een nieuwe aansluiting heeft op de OV-operatie én op het openbare elektriciteitsnet’, vertelt hij ‘Daarbij blijkt vooraf de juiste afstemming met de netbeheerder essentieel, samen moet worden bepaald wat technisch mogelijk is, waar de netbeheerder behoefte aan heeft en welke oplossing daadwerkelijk helpt om netcongestie te verminderen.’ Ook verschilt de praktische uitvoerbaarheid tussen publieke en private openbaarvervoerbedrijven, onder andere door verschillen in zeggenschap, energiecontracten en toegang tot technische en verbruiksdata. Bovendien ontbreekt het binnen de sector nog aan voldoende gedeelde kennis, interne capaciteit en duidelijke afspraken over rollen en verantwoordelijkheden. ‘Daarom ligt de nadruk niet op één universele toepassing, maar op samenwerking en lokale besluitvorming om te bepalen welke toepassingen technisch haalbaar, maatschappelijk wenselijk en juridisch uitvoerbaar zijn per OV-elektriciteitsnetwerk.’

Haalbaarheidsstudie

Het GVB onderzoekt momenteel verschillende mogelijke energiesamenwerkingen in Amsterdam naar aanleiding van de resultaten uit het afstudeeronderzoek. ‘Daarnaast zijn we op landelijk niveau met de G4 en de gemeente Arnhem in vergadering om te brainstormen over technische studies en het gezamenlijk uitvoeren van emissieloze bouwhubs,’ vertelt Ibrahim. Samenwerking is noodzakelijk om een effectieve en verantwoorde benutting van de energie-infrastructuur te garanderen en publieke gelden zo efficiënter in te zetten.